OPSTAND.NET !

Advertisement

nieuws menu

parent menu item not found: "nieuws"
Advertisement

Artikelbundel directe democratie

Advertisement
Advertisement

Democracy international

Advertisement

Mehr demokratie!

Advertisement
Wit Bericht 18/09/2003 Afdrukken E-mail
Geschreven door Michaël Bauwens   
Wednesday 17 September 2003
 

Aantal Hits : 2154    


2154 hits
INHOUD

 

  1. ERC actiedagen op 20/9 en 18/10/2003
  2. Informatie bijeenkomsten over Directe Democratie op 20/9/2003 en 18/10/2003
  3. Nederlands Referendum over EU-grondwet gaat door.
  4. Enkel Cyprus organiseerde geen volksraadpleging over de toetreding tot de Europese Unie.
  5. Wat heeft de ERC-campagne reeds bereikt?
  6. De communicatiespecialist Noël Slangen wil overal zijn zeg over hebben en is tegen referenda.
  7. Enige commentaar bij een stuk in De Standaard van 16 september 2003.

ERC actiedagen op 20/9 en 18/10/2003


Wij hadden u meer informatie beloofd over de Europese Referendum Campagne.

Waarover ging het weer?

Het kan niet dat er in België geen referendum over de Europese grondwet zou komen. Opiniepeilingen wijzen telkens uit dat ongeveer 80% van de bevolking zo'n referendum vraagt.

Onze ervaring met de lopende petitie is dat mensen die petitie zeer spontaan tekenen. Indien wij de nodige mensen hebben zouden er in een mum van tijd heel wat petities getekend worden.

Al in 7 landen staat het vast dat er een referendum gehouden wordt over de Europese grondwet: in Spanje, Portugal, Frankrijk, Ierland, Luxemburg, Denemarken en Nederland!

De Raad van State in Nederland bepaalde bovendien dat het wenselijk is over de Europese grondwet een volksraadpleging te houden, omdat de goedkeuring van de EU-grondwet vergelijkbaar is met een wijziging van de Nederlandse grondwet.
De Europese grondwet komt er net om het democratisch deficit in Europa weg te werken. Een referendum is een eerste stap naar de overbrugging van het democratisch tekort in de Europese Unie. Een referendum leidt tot een grotere betrokkenheid van burgers bij "Europa". En bevordert het publieke debat over de Europese Unie - een debat dat nu grotendeels afwezig is.

Waarom zou er in België dan geen referendum over de Europese grondwet komen?


Verschillende NGO's w.o. 11.11.11. hebben de vraag naar een referendum geformuleerd. Verschillende prominente mensen hebben de petitie getekend; ook mensen uit Wallonië.


De meeste partijen hebben hun wens geuit een referendum over de EU-grondwet te houden. Er is nu principieel al een meerderheid die een referendum wil.

In het regeerakkoord staat immers dat België ijvert voor een gelijkvormig Europees referendum. Volgens de toelichting die we mochten ontvangen betekent dit dat België wil dat elke lidstaat een referendum over de Europese grondwet organiseert in het kader van de ratificeringsprocedure van deze grondwet. Een mooie ambitie. Voor België zelf betekent dit dat het slechts om een consultatief referendum zal gaan waarvan de uitslag gerespecteerd zal worden. De betreffende grondwetsartikelen zijn immers nog niet gewijzigd.


Inderdaad zonder veel moeite kunnen politici zich in gans Europa geliefd maken door een referendum over de Europese grondwet te organiseren. En dit zonder extra kosten.


Het doel van de actiedagen is om maatregelen te nemen om de resterende weerstanden uit de weg te ruimen. Er zijn al enkele voorstellen:

  • De petitie massaal verspreiden.

  • Overtuigen van organisaties, NGO's en partijen die nog niet mee doen.

  • Publicaties allerhande.


Mis deze historische kansen niet! Kom dus op zaterdag 20/9/2003 en of 18/10/2003 naar de l'Entrepot du Congo. Vlaamse Kaai 42 te Antwerpen. Wat staat er op het programma?

13:30 tot 14:30: De Europese Referendum Campagne

Doel en belang van de Europese Referendum Campagne in België en in Europa. (Heiko Dittmer)


15:00 tot 18:00 Te nemen stappen om in België een referendum over de Europese grondwet te houden. (Heiko Dittmer)

met onder andere:

  • Voorstelling van wat ERC activisten reeds gerealiseerd hebben. (organisaties, individuen, NGO's, politici)

  • Overzicht van de intenties van de federale regering.

  • Welk acties dienen we te ondernemen om een referendum te houden, wat zijn de weerstanden? Welke acties zijn het meest relevant?

  • Uitwerken van de acties; wie doet wat waar en wanneer?

  • Met een gezellige afsluiting met live-harpmuziek eindigen we rond 18u.

  • Verdelen van het verslag


Laat iets weten als u komt.

Engelstalige site voor Europese Referendum Campagne in alle landen:

http://www.european-referendum.org


We kunnen alvast aankondigen dat er in Namen door Franstalige collega's ook een actiedag georganiseerd wordt



 


 


Informatie bijeenkomsten over Directe Democratie op 20/9/2003 en 18/10/2003 van 10:00 tot 12:00 in Antwerpen.


Directe democratie: basisprincipes, werking, argumenten voor en tegen. Het recente Amsterdams Initiatief wordt als voorbeeld genomen hoe "faire" referenda er uit zien.

Spreker Jos Verhulst; schrijver van het boek "Het verdiepen van de democratie".

Bijdrage in de onkosten: 5 euro per dag indien respectievelijk voor 6/9/2003 of 1/10/2003 ingeschreven. Daarna: 10 euro.

Plaats: l'Entrepot du Congo. Vlaamse Kaai 42 te Antwerpen.

Rekeningnr.: 320-0034153-79 van WIT 2000 Antwerpen.



 


 



Nederlands Referendum over EU-grondwet gaat door.


Er komt een referendum over de Europese Grondwet. De VVD heeft na lange aarzeling ingestemd met een raadplegend referendum. Daarmee is een Kamermeerderheid voor het voorstel van PvdA, Groenlinks en D66. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat Nederlandse kiezers zich kunnen uitspreken per nationaal referendum.


Lange tijd was het onduidelijk of het referendum er zou komen. Voor de noodzakelijke meerderheid in de Tweede Kamer was de steun van de VVD hard nodig. Uit een onderzoek in opdracht van het kabinet bleek vorige week dat acht op de tien Nederlanders voor een referendum is.


De Raad van State bepaalde bovendien dat het wenselijk is over de Europese grondwet een volksraadpleging te houden, omdat de goedkeuring van de EU-grondwet vergelijkbaar is met een wijziging van de Nederlandse grondwet.

Het referendum wordt waarschijnlijk gehouden in juni 2004, tegelijk met de de Europese verkiezingen.


Respecteren

Het referendum heeft een raadplegend karakter. Het parlement, dat de Europese grondwet moet goedkeuren, hoeft het advies van het electoraat niet op te volgen. Maar premier Balkenende heeft nadrukkelijk gezegd dat hij de uitslag zal respecteren. Zijn partij is overigens faliekant tegen het referendum.


De Europese grondwet moet zorgen voor een meer gestroomlijnde besluitvorming in de Europese Unie. Een speciaal voor de constitutie in het leven geroepen Europese Conventie onder leiding van de voormalige Franse president Giscard d'Estaing is meer dan een jaar bezig geweest met het ontwerpen van de tekst van de grondwet. Die werd vlak voor de zomer gepresenteerd. Op 4 oktober beginnen de onderhandelingen op regeringsniveau over de ontwerptekst.



 


 


Enkel Cyprus organiseerde geen volksraadpleging over de toetreding tot de Europese Unie.


Twee op de drie Esten heeft zich zondag (14/9/2003) uitgesproken voor de toetreding van hun land tot de Europese Unie. In een referendum keurde een grote meerderheid van 67 procent de aansluiting bij de EU goed. Het 'neen'-kamp haalde slechts 33 procent. Volgens de verkiezingscommissie nam 63 procent van de Esten deel aan het referendum. Bij de jongste parlementsverkiezingen in maart kwam slechts 58,2 procent van de bevolking opdagen. Over een week volgt in Letland het laatste referendum over toetreding tot de EU in de kandidaat-lidstaten. Enkel Cyprus organiseerde geen volksraadpleging. In mei 2004 sluiten Malta, Cyprus en acht Centraal- en Oost-Europese landen aan bij de EU. De EU telt op dat moment 25 leden.

Bron: FET 16/9/2003


Elke toekomstige lidstaat, uitgezonderd Cyprus, zal dus een referendum over de toedreding gehouden hebben. Zo dient ook elke lidstaat de aanvaarding van de toekomstige Europese grondwet aan een referendum te onderwerpen. België ijvert, volgens het regeerakkoord, voor een gelijkvormig Europees referendum.



 


 



Wat heeft de ERC-campagne reeds bereikt?

  1. dat bijna 100 conventieleden tekenden voor een referendum

  2. dat al in 7 landen vaststaat dat een referendum gehouden wordt in Spanje, Portugal, Frankrijk, Ierland, Luxemburg, Denemarken en Nederland!

  3. dat de mogelijkheid in andere landen sterk vergroot is

  4. dat Europa-wijd spontaan meer dan 140 organisaties de actie steunen

  5. Burgerinitiatiefrecht op het laatste nippertje toch nog ingeschreven in het Europese Grondwetsontwerp! Wat houdt het in? Hier (nogmaals) de Nederlandse tekst:

"Initiatief van de burgers - artikel I-46, nieuw lid 4

Een aanzienlijk aantal burgers, niet minder dan een miljoen en afkomstig uit een aanzienlijk aantal lidstaten, kan de Commissie verzoeken een passend voorstel in te dienen inzake een aangelegenheid waarvan de burgers menen dat een rechtshandeling van de Unie nodig is ter uitvoering van de Grondwet.

Bij Europese wet worden de bepalingen vastgesteld inzake de specifieke procedures en voorwaarden voor een dergelijk verzoek van de burgers."

6. Wie vraagt er in België een referendum over de Europese grondwet?

Voor België vragen o.a. volgende conventieleden een referendum: Marie Nagy van Ecolo, Karel de Gucht van VLD, Anne Van Lancker van SP.a

Praktisch alle partijen vragen een referendum:

Agalev

Vivant

VLD

Spirit

SP.a

Ecolo

PS

FNB

VB

Van volgende partijen hebben we (nog) geen overzicht:

CdH

FN

MR

Volgende partijen zijn tot nu toe tegen:

CD&V

NV-A


o.a. volgende NGO's hebben zich spontaan voor een referendum uitgesproken:

  • Het Zand

  • Plattelandsontwikkeling

  • European Network for Reunification of Europe

  • Consultancy for the Organic Industry

  • Gemeentelijke Raad Internationale Samenwerking Evergem

  • Libre École Rudolf Steiner

  • University center for development cooperation

Attac gaat met zijn eigen petitie rond.

Verschillende politici hebben de petitie getekend.

Raoul Jenard, Ricardo Petrella, Hendrik Vos enz. ook.

Debatten worden ingericht over het democratisch gehalte van de grondwet met de vraag om via een referendum deze te bekrachtigen. Door o.a. ACV en Attac.


Wat zijn jullie mogelijke bijdragen?

  • een vijf- of tiental NGO's motiveren om de wens voor een Europees Grondwetreferendum te uiten op http://european-referendum.org/appeal/app2.html (of via een mail naar ons) VIP's, politici enz. die jullie kennen vragen om te tekenen (op site, via mail, of op papier)

  • een algemene handtekeningenactie te ondernemen (via jullie of ons formulier)

  • een artikel publiceren in jullie tijdschrift; je kan daarvoor desgewenst bij ons terecht een apart vormingsmoment voor jullie organisatie?

  • een ludieke actie? en nog vele andere creatieve mogelijkheden...


Wat doe je het liefst? Mail het ons zo snel mogelijk. We helpen waar we kunnen.



-----------------------------------------------------------------




De communicatiespecialist Noël Slangen wil overal zijn zeg over hebben en is tegen referenda.


13 september 2003, De Standaard; Interview met Noël Slangen

Bart Brinckman: De politiek, de VLD voorop, zweert bij directe democratie.

"Dat werkt niet. Mensen leven in een representatieve democratie. Directe inspraak kan je niet kwantificeren. Het is de dictatuur van de decibel. Zet tweehonderd mensen in een zaal en je hoort enkel de hardroepers. Daarom moet je met representatieve organisaties werken, waarbij je hun bevindingen aanscherpt met de opmerkingen uit de zaal. Zo ergeren mensen zich veelal niet aan het concept van een straat, wel aan het feit dat er bijvoorbeeld een boom verkeerd staat. Het individuele en het representatieve moet je combineren."

Bart Brinckman: U wil referenda over bijvoorbeeld een parking vermijden?

(lacht) "Als mens behoor ik tot de groep die overal zijn zeg wil over hebben. Maar als communicatiespecialist ben ik absoluut tegen referenda. In wezen is een referendum conservatief. Als je wilt dat er niks verandert, organiseer dan een referendum. Als je wilt dat het verandert, werk je het best met de representativiteit van de verantwoordelijkheid. Een burgemeester of een afgevaardigd bestuurder wordt afgerekend op het eindresultaat. Ze worden er trouwens voor betaald. Verantwoordelijkheid moet je niet te vaak delegeren naar de bevolking. Want als de resultaten tegenvallen, zeggen de mensen dat ze slecht waren ingelicht. En ze hebben nog gelijk ook."


Reactie van quote in http://forum.politics.be/viewtopic.php?t=6066

Het aantal vooroordelen en kwakkels in dit citaat is te groot om ze allemaal te behandelen. Ik zal er één typisch argument tegen referenda uitnemen, met name dat "een referendum in wezen conservatief is". Ziehier een aantal vernieuwingen die in Zwitserland ingang vonden dankzij directe democratie:

- toetreding tot de Verenigde Naties (2002)

- verstrekking van heroïne aan verslaafden door arts (1999)
- continuering van een experiment met progressieve drugswetgeving, inclusief heroïne-verstrekking aan verslaafden (1997)
- bescherming van werknemers m.b.t. 24-uurs-economie (1996)
- ondersteuning milieuvriendelijke landbouw (1995)
- vanaf 2004 al het doorgaande vrachtvervoer per spoor (1994)
- opname van een anti-racisme-bepaling in de Zwitserse grondwet (1994)
- verhoging benzineprijs met 0,20 SFR per liter (1993)
- bescherming van de sociale zekerheid (1993)
- seksuele relaties tussen minderjarigen onderling uit het Wetboek van Strafrecht (1992)
- verkrachting binnen het huwelijk strafbaar gesteld (1992)
- gentechnologie aan banden gelegd (1992)
- miljardeninvestering in spoorwegen door Alpen voor vervoer auto's (1992)
- invoering van vervangende dienstplicht (1992)
- milieu-wetgeving ter bescherming van waterbassins (1992)
- verlaging van de stemgerechtigde leeftijd naar 18 jaar (1991)
- moratorium van 10 jaar op bouw kerncentrales (1990)
- miljardeninvestering in de spoorwegen (1987)
- belasting op gebruik van autowegen (1984)
- belasting op gebruik vrachtwagens (1984)
- meer belasting op benzine (1983)

bron: http://www.referendumplatform.nl/argumenten/tegen.htm#argument4




-----------------------------------------------------------------


Enige commentaar bij een stuk in De Standaard van 16 september 2003.

Commentaar door Jos Verhulst op http://forum.politics.be/viewtopic.php?t=6087

Niet alle Scandinaviërs blij met volksraadplegingen


De Scandinavische landen hebben een zekere traditie van volksraadplegingen.

JV--> Dit zijn volksraadplegingen op initiatief van de politieke klasse. Nep dus.


Maar critici twijfelen aan de waarde ervan. Voor de populaire Deense debater Niels Højlund ondergraven referenda de parlementaire democratie. ,,Je lost er geen problemen mee op.''


Scandinaviërs zijn trots op hun democratie. Dat politici belangrijke zaken aan het volk voorleggen in referenda, wordt gezien als een teken van vertrouwen. Tijdens de verbouwing van mijn flatje in Kopenhagen zeiden de metselaars op een dag: ,,In ons land mogen we over toetreding tot de euro stemmen, bij jullie hebben ze die beslissing over jullie hoofden heen genomen. Heel Europa benijdt ons om onze volksraadplegingen.''


De Denen hebben het wapen van het referendum in elk geval weten te gebruiken. De voorbije jaren hebben ze er hun politici twee keer mee teruggefloten. Als hun land vandaag niet meedoet aan de euro en aan de Europese samenwerking op het vlak van defensie, politie, justitie en asielbeleid, dan is dat omdat de meerderheid van de Denen het zo heeft gewild. Het ultieme bewijs dat het Deense folkestyre (de volksheerschappij) goed werkt? Niet iedereen is daar heilig van overtuigd.


De twijfel die al eerder in Denemarken woekerde, steekt nu, na het euro-referendum van zondag ook de kop op in Zweden.


Voor Lykke Friis, wetenschapper bij het Deense instituut voor Buitenlandse Politiek DUPI, staat het vast dat de benarde positie waarin Denemarken in de EU verkeert, grotendeels aan de referenda te wijten is.


Volgens haar mondt het simpele ja-nej-debat snel uit in een algemeen welles-nietesspelletje, waar allerlei argumenten bijgesleurd worden, maar uiteindelijk niemand nog doorheen kan kijken. Friis: ,,Als de andere lidstaten allemaal referenda over de EU hielden, zouden ze even Europa-kritisch zijn als ons land.''

JV--> En ze zouden groot gelijk hebben. De EU is stilaan aan het uitgroeien tot een totalitair monster. Lees bv.: A.Oldag & HM Tillack "Raumschiff Brüssel. Wie die Demokratie in Europa scheitert" Argon 2003


Een gevolg van de volksraadplegingen is alvast dat Europese zaken in Denemarken niet meer op de gewone politieke agenda staan, maar worden opgespaard tot die bijzondere gelegenheden.

JV--> Dat is een argument tegen van bovenaf uitgevaardigde hondebrokreferenda, en een argument pro authentieke referenda op volksinitiatief.


Volgens critici leidt dat tot stigmatisering van het EU-debat. Vraag je de Denen na een referendum dan naar hun uitgebrachte stem, blijkt dat hun ja of nee meestal niet onvoorwaardelijk is, maar eerder als een ,,ja, maar'' of een ,,nee, maar'' moet worden begrepen. Maar die mogelijkheid tot nuancering bieden de volksraadplegingen niet.

JV--> Parlementairen drukken uiteindelijk òòk op het rode of het groene knopje. Ze stemmen ook ja of nee. Een belangrijk verschil is wel, dat parlementairen bij het stemmen onder druk staan van hun partijhoofdkwartieren. Indien ze niet stemmen zoals de partij voorschrijft, kunnen ze na de volgende verkiezingen hun lucratieve zitje in het parlement wel vergeten. De burger in het stemhokje staat niet onder zo'n druk.

(BP --> Bovendien komt er pas onder druk van een referendum een echt debat. Hierdoor worden tijdens de levensloop van een referendum verbeteringen aan het initiatief aangebracht.)


Het is dus niet verwonderlijk dat vele ja-stemmers ooit nee-stemmers zijn geweest en vice versa. Eén van hen is debater en dominee Niels Højlund (70). Tot 1990 was de populaire Deen tegenstander van de EU. Het einde van de Koude Oorlog veranderde zijn visie radicaal. Met die bekering ging ook een afkeer voor referenda gepaard. Het resulteerde in twee boeken over het thema.


Højlund gelooft dat volksraadplegingen fataal zijn voor de parlementaire democratie.

,,Ze zijn volledig ongeschikt voor complexe vraagstukken. In dat geval krijg je bijna altijd een fifty-fifty resultaat. Kijk naar ons land :uiteindelijk is het telkens een groepje van 50.000 kiezers (op 4 miljoen stemgerechtigden, nvdr.) dat de doorslag geeft. Is dat democratie?''


JV--> Dat is natuurlijk een absurd sofisme. Precies hetzelfde argument kan gebruikt worden tegen een parlementaire meerderheid. Stemming van 78 tegen 72: een klein groepje van 5 parlementairen geeft de doorslag. Is dat democratie?


Højlund vraagt zich ook af wat je met een referendum uiteindelijk bereikt. De uitslag zaait tweedracht, want hij wordt meteen verschillend geïnterpreteerd.

JV--> Ook dit is geen argument tegen directe democratie. Want de schrijver toont niet aan, dat de door hem geschetste (overigens zeer twijfelachtige) effecten minder optreden indien beslist wordt langs parlementaire weg. Ook in dat geval kan de uitslag van een stemming "tweedracht zaaien" en "verschillend geïnterpreteerd" Worden. De kans is wellicht zelfs groter, want een meerderheid in het parlement is daarom nog geen meerderheid bij het volk.


Als voormalig hoofd van een volkshogeschool kent de Deen het Scandinavische, volkse gedachtegoed binnenstebuiten. Daarin krijgen referenda een bijna metafysische betekenis, als zou het eerlijke, homogene volk een orakel uitspreken, dat de machthebbers weer met beide voeten op de grond zet. Højlund: ,,De uitslag van een volksraadpleging lijkt op het dogma van de onfeilbaarheid van de paus. Voor sommigen geldt hij als een eeuwige waarheid, waar niet meer aan getornd mag worden.''


Je hoort vaak het cliché dat politici wel zolang volksraadplegingen over een thema organiseren, totdat de bevolking stemt zoals zij dat graag willen. Niels Højlund vindt dit een gevaarlijke redenering. Politici moeten precies op veranderingen kunnen inspelen door hun houding aan te passen of door onpopulaire besluiten te durven nemen. Dit is de kracht van de parlementaire democratie. Referenda zijn daarom als Trojaanse paarden. Ze wekken de indruk dat ze de kloof tussen burger en politiek dichten, maar ze betonneren in feite de politieke speelruimte. ,,Met referenda schuiven politici de verantwoordelijkheid van zich af, die ze van het volk hebben gekregen.''


JV--> In een zogezegde "parlementaire democratie" (de vijgebladterm waarmee particraten hun systeem aanduiden) krijgen de politici geen verantwoordelijkheid van het volk. Ze persen beslissingsmacht af van het volk. Zij ontzeggen het volk het recht om zelf direct te beslissen. Het volk moet aan politici de beslissingsmacht afstaan, het mag hoogstens kiezen aan welke politici de macht wordt afgegeven. Zo'n afgedwongen mandatering heeft geen reële morele inhoud. De mandatering is enkel authentiek indien zij in vrijheid gebeurt, dwz wanneer het volk over het alternatief beschikt om desgewenst ook niet te mandateren doch zelf direct te beslissen, via een bindend referendum op volksinitiatief.


Hebben volksraadplegingen dan helemaal geen nut in het lopende debat? Højlund gelooft van niet. Lastige onderwerpen zoals het migrantenvraagstuk zullen nooit aan de bevolking voorgelegd worden omdat ze te emotioneel zijn.

JV--> Te emotioneel? Zijn de burgers een bende driftkikkers of onevenwichtigen, die wel in staat zijn om een parlement te verkiezen maar die overigens niet handelingsbekwaam zijn wegens onevenwichtig? Wie onbekwaam is om direct te beslissen, is a fortiori onbekwaam om te bepalen wie dan wel moet beslissen.


En voor pietluttige onderwerpen hoeft het niet. Wil een regering dan toch per se de wil van haar bevolking over een heet hangijzer kennen, kan ze beter opstappen en verkiezingen uitschrijven. Højlund: ,,Wie in de parlementaire democratie gelooft, mijdt volksraadplegingen als de pest.''


JV--> Volksraadplegingen op parlementair initiatief zijn inderdaad nep; al moet nog altijd bewezen worden dat een zuiver parlementaire Particratie beter zou zijn. Wat écht nodig is, hier zowel als in Scandinavië, is de invoering van het bindend referendum op volksinitiatief. Wie in de democratie gelooft, geeft het laatste woord aan het soevereine volk





Gerelateerd Bewaar op del.icio.us

Gebruikers' reacties  RSS feed reacties
 

Gemiddelde gebruikers waardering

Geen waardering

 

Geen reacties gepost

Voeg je commentaar toe



mXcomment 1.0.9 © 2007-2010 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved

Fluorescerende vestjes

Advertisement

Zoeken

Nieuwsbrief

Vul uw e-mail adres in
om onze nieuwsbrief te ontvangen!
E-mail adres:
Voornaam:
Achternaam:
Inschrijven Uitschrijven

weblogs

Weblogs over Referendum of Democratie per dag voor de afgelopen 30 dagen.
Technorati Chart

"Het spreken over directe Democratie is in dit land veelal een vorm van volksverlakkerij geweest. Dat blijkt duidelijk uit het bestaan van niet-representatieve, niet-bindende vormen van volksraadpleging. De pleitbezorgers van de directe democratie menen het blijkbaar niet echt."

Mark Elchardus, "De Dramademocratie"