1. VLD wil nationale volksraadpleging invoeren
2. Het vrijblijvend plebisciet over de terugkeer van Leopold III.
3. Actiedag rond het wetsvoorstel over de volksraadpleging over de nieuwe Europese Grondwet.
4. Informatie bijeenkomst over Directe Democratie op 18/10/2003 van 10:00 tot 12:00 in Antwerpen.
5. Uit de memorie van toelichting
6. Er zal iets veranderen in Ieper

VLD wil nationale volksraadpleging invoeren

De VLD heeft in Kamer en Senaat een wetsvoorstel ingediend om een volksraadpleging over de nieuwe Europese Grondwet te organiseren. De partij zegt dat ze het resultaat zou respecteren, ook al is de uitslag van een Referendum niet bindend. Voor een bindend referendum zou de grondwet moeten gewijzigd worden. Een niet-bindende volksraadpleging kan met een gewone wet ingevoerd worden, en dat wil de VLD dan ook doen.

Dat kondigden partijvoorzitter Karel De Gucht donderdag aan op een persconferentie waar hij de voorstellen toelichtte met fractieleiders Rik Daems (Kamer) en Francis Vermeiren (Vlaams parlement), en senator Stefaan Noreilde.

De vraag die de VLD aan de kiesgerechtigden wil voorleggen is de volgende: ,,Mag het Koninkrijk België toetreden tot het verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa?'' Indien de Intergouvernementele Conferentie (IGC) tijdig klaar is met haar werk, kan de volksraadpleging best gehouden worden op 13 juni 2004, aldus De Gucht.

Hun Waalse collega's van de MR steunen het voorstel, net zoals coalitiepartners SP.A en Spirit. Probleem: binnen de regering staat de PS weigerachtig tegenover een nationale volksraadpleging.

De VLD wil bovendien vooraf met de meerderheidspartijen afspreken dat de beslissing van het volk ook die van het parlement en de regering zal zijn. "Maar een afspraak binnen de coalitie zal nooit dezelfde garantie

bieden als een grondwettelijk bindend referendum", beseft volksvertegenwoordiger Pierre Chevalier (VLD).

Voor Dirk Van der Maelen, kamerfractieleider van de SP.A, is een referendum een unieke mogelijkheid om de bevolking te informeren en mee te laten beslissen. "De Europese besluitvorming is tot op heden niet veel meer geweest dan salongesprekken tussen hoge diplomaten en toppolitici. De Conventie en een referendum kunnen eindelijk tegemoet komen aan het democratisch deficit van de EU."

De VLD zou dus het liefst hebben dat de bevolking zich kan uitspreken tijdens stembusgang voor het Europees Parlement op 13 juni 2004."De grondwet is zonder twijfel hét Europese item van het moment. Dat moet dus samenvallen met de verkiezingen." Maar de PS wil juist vermijden dat het referendum samenvalt met de andere campagne. "In dat geval kan er onmogelijk een sereen debat plaatsvinden over de grondwet", zegt PS-woordvoerster Florence Copenolle. "De verschillende partijen zullen hun 'ja' of hun 'nee' dan immers linken aan allerlei thema's die er niet toe doen."

Voor de PS is het een principekwestie: de partij wil vermijden dat communautaire tegenstellingen op de spits gedreven worden, waarbij de Franstalige minderheid het onderspit delft. "We hebben geen problemen

met volksraadplegingen op gemeentelijk, provinciaal of gewestelijk niveau, maar op nationaal vlak ligt dat anders. Het enige voorbeeld van zo een referendum in België is de Koningskwestie, en dat draaide uit op een politiek trauma."

Marianne Thijssen van de CD&V zegt intussen op tv dat ze er voor zal zorgen dat het een goed referendum wordt.

		De informatiecampagne moet volgens Spirit-voorziter Els Van Weert snel van start gaan, zodat de bevolking betrokken wordt op het moment dat de discussie gevoerd wordt binnen de Intergouvernementele Conferentie, die op 4 oktober van start gaat. Bij voorkeur gelijktijdig met de Europese verkiezingen moeten de burgers zich vervolgens in een volksraadpleging kunnen uitspreken over een aantal concrete vragen, opgesteld door een onafhankelijke commissie. De antwoorden op deze vragen moeten ook een leidraad kunnen zijn voor de houding van België in het verdere Europese integratieproces.

	

		

	

		Van Weert wijst erop dat, aangezien de Europese Grondwet een gemengd verdrag is, de gemeenschappen en de gewesten betrokken moeten worden bij de organisatie van een volksraadpleging. Ook de betekenis en de rol van de constitutionele regio's in een eengemaakt Europa dienen in de informatiecampagne en de volksraadpleging aan bod te komen.

		
	

Uit De Morgen, De Standaard, Het nieuwsblad, Metro, tvjournaal en radio.

Op www.politics.be wordt er een poll gehouden over "Moet er een referendum komen over de Europese Grondwet?"

stem op:

http://www.politics.be/modules.php?op=modload&name=NS-Polls&file=index&pollID=41

We zullen dat politiek trauma eens bekijken.

Het vrijblijvend Plebisciet over de terugkeer van Leopold III.

Het zogenaamd 'referendum' over de terugkeer van koning Leopold III (2 maart 1952) was geen echt referendum. Het had enkel consultatieve waarde, en verschillende politieke formaties hadden verschillende interpretatie-regels geformuleerd (de socialistische partij eiste een 66% meerderheid om de terugkeer van de koning te aanvaarden; de liberalen hanteerden een complexe 70%/55%- regel; de koning zelf eiste een 55% meerderheid...). Nadat een meerderheid zich had uitgesproken voor terugkeer van de koning, werd die laatste toch tot ontslag gedwongen. Eigenlijk illustreert de hele geschiedenis de ontoereikendheid van een puur representatief systeem. Pas nadat de politieke elite via dit systeem de toestand compleet had laten vastlopen, werd als noodmiddel op een slecht gereguleerd en vrijblijvend plebisciet beroep gedaan. Het is mogelijk (maar ver van bewezen) dat België niet zal kunnen leven met een authentieke, directe Democratie. Indien Vlaanderen en Frantalig België systematisch anders gaan stemmen over belangrijke zaken, kan dit tot een breuk leiden. Maar dit scenario zou niet bewijzen dat directe democratie onwerkzaam is, maar enkel dat België niet gewenst is door zijn burgers, en dus geen bestaansreden heeft. In Zwitserland gebeurt het vaak dat de verschillende taalgroepen uiteenlopend stemmen, maar die uitkomsten bedreigen geenszins de samenhang van dat land. Zo leverde de stemming over de integratie van Zwitserland in de EER een pro-meerderheid op in Franstalig Zwitserland, maar een meerderheid van tegenstanders in Duitstalig Zwitserland. Dit was geen reden voor de eersten om de Zwitserse staat in vraag te stellen.

Actiedag rond het wetsvoorstel over de volksraadpleging over de nieuwe Europese Grondwet.

Het doel van de actiedag is om maatregelen te nemen om de volksraadpleging over de nieuwe Europese Grondwet te doen slagen. Voorstellen zijn:

• Overtuigen van organisaties, NGO's en partijen die nog niet mee doen.

• Publicaties allerhande.

• Mandatarissen vragen hun verantwoordelijkheid op te nemen

Kom op zaterdag 18/10/2003 naar de l'Entrepot du Congo. Vlaamse Kaai 42 te Antwerpen. Wat staat er op het programma?

13:30 tot 14:30: De Europese Referendum Campagne

Doel en belang van de Europese Referendum Campagne in België en in Europa. (Heiko Dittmer)

15:00 tot 18:00 Te nemen stappen om in België een referendum over de Europese grondwet te houden. (Heiko Dittmer)

met onder andere:

• Voorstelling van wat ERC activisten reeds gerealiseerd hebben. (organisaties, individuen, NGO's, politici)

• Stand van zaken en overzicht van de intenties van de overheden

• Welk acties dienen we te ondernemen om het referendum te laten lukken, wat zijn de weerstanden? Welke acties zijn het meest relevant?

• Uitwerken van de acties; wie doet wat waar en wanneer?

• Met een gezellige afsluiting met live-harpmuziek eindigen we rond 18u.

Laat iets weten als u komt.

Engelstalige site voor Europese Referendum Campagne in alle landen:

http://www.european-referendum.org

Een gelijkaardige bijeenkomst organiseert Démocratieplus in Namen op woensdag 5 november van 14:00 tot 18:00.

Plaats: l'Université de Paix (081/55.41.40), Boulevard du Nord 4

Informatie bijeenkomst over Directe democratie op 18/10/2003 van 10:00 tot 12:00 in Antwerpen.

Directe Democratie: basisprincipes, werking, argumenten voor en tegen. Het recente Amsterdams Initiatief wordt als voorbeeld genomen hoe "faire" referenda er uit zien.

Spreker Jos Verhulst; schrijver van het boek "Het verdiepen van de democratie".

Bijdrage in de onkosten: 5 euro per dag indien voor 1/10/2003 ingeschreven. Daarna: 10 euro.

Plaats: l'Entrepot du Congo. Vlaamse Kaai 42 te Antwerpen.

Rekeningnr.: 320-0034153-79 van WIT 2000 Antwerpen.

Uit de memorie van toelichting

Enkele stukken uit de memorie van toelichting over het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk verdrag voor de Europese Unie in Nederland. (Wet raadplegend referendum Europese Grondwet) Voorstel van wet van de NL kamerleden Karimi, Dubbelboer en Van der ham.

In de eerste plaats kan een referendumuitspraak het maatschappelijk draagvlak vergroten voor het besluit van het parlement over het al dan niet goedkeuren van de Europese Grondwet. In vele politieke stelsels is het gebruikelijk dat grondwetten of internationale verdragen direct door de kiesgerechtigde bevolking worden goedgekeurd. Ook Nederland kent een vorm van volksraadpleging over wijzigingen van de nationale Grondwet: de vereiste dat de tweede lezing van de grondwetswijziging door de Staten-Generaal pas kan plaatsvinden nadat er nieuwe Tweede-Kamerverkiezingen zijn gehouden, geeft de kiezers in beginsel de mogelijkheid om zich tegen ongewenste grondwetswijzigingen uit te spreken. Een dergelijke procedure bestaat niet voor de goedkeuring van de Europese Grondwet, die nochtans voorrang heeft op de Nederlandse Grondwet. Dat is een gemis, zo menen de indieners, aangezien de Europese Grondwet, ook volgens de Raad van State, een dermate ingrijpend karakter heeft dat zij tot op zekere hoogte te vergelijken valt met een wijziging van de Nederlandse Grondwet. De Tweede Kamer ontbinden en verkiezingen uitschrijven om het oordeel van de kiezers over de Europese Grondwet te vragen is geen realistische optie; de goedkeuring uitstellen tot na de eerstvolgende Kamerverkiezingen evenmin. Een referendum is de meest reële manier om maatschappelijk draagvlak te verkrijgen voor het besluit van het parlement over de goedkeuring van de Europese Grondwet, aldus de indieners.

Parlementariërs dienen daarbij zorgvuldig om te gaan met het oordeel van de bevolking. De indieners geven derhalve de suggestie mee aan fracties en individuele kamerleden om voorafgaande aan het referendum duidelijk te maken welk gewicht zij toekennen aan de uitslag, en hoe zwaar zij bijvoorbeeld de opkomst en het verschil tussen ja- en nee-stemmen zullen laten wegen bij hun oordeel over de goedkeuring van de Europese Grondwet. Zo blijft het primaat van het parlement behouden en wordt de kans verkleind dat het niet-bindende karakter van de volksraadpleging schade toebrengt aan de geloofwaardigheid van de Europese Unie, het parlement of het instrument van referendum.

In de tweede plaats bevordert een referendum de politieke participatie. Wanneer burgers serieus genomen worden, dienen zij ook een stem te hebben. Deelname aan het debat en het kunnen kiezen met een stem, impliceert dat burgers een serieus onderdeel van het functioneren van de democratie zijn. Mondige Europese burgers moeten in staat worden geacht hun oordeel te vellen over de bevoegdheden van de Europese instituties. De Europese integratie heeft zich, althans in Nederland, tot op heden grotendeels zonder bemoeienis of directe invloed van de burgers voltrokken. In nationale verkiezingscampagnes spelen Europese onderwerpen nauwelijks een rol zelfs niet indien het onderwerpen betreft waarbij de Tweede Kamer een belangrijke controlerende functie heeft. (Zie onder meer: Ph. van Praag en K. Brants (red.),: Tussen beeld en inhoud. Politiek en media in de verkiezingen van 1998, Amsterdam, Spinhuis 2000, hst. 4 en 5, p. 58 111.)

Hierdoor bestaat naar het oordeel van de indieners het gevaar dat burgers de indruk krijgen dat zij, voor wat betreft de Europese integratie, voor voldongen feiten worden gesteld, waar zij nooit voor of tegen hebben kunnen kiezen. Ook de meest rechtstreekse mogelijkheid voor kiezers om wel hun stem te laten gelden in Europese aangelegenheden, de verkiezingen van het Europees Parlement, biedt in dit geval geen uitkomst. Weliswaar mogen burgers eens in de vijf jaar voor het Europees Parlement stemmen, maar dat parlement heeft bij veel belangrijke besluiten, zoals de goedkeuring van de Europese Grondwet, geen beslissende stem. Indieners menen derhalve dat een raadplegend referendum bijdraagt aan de betrokkenheid van burgers in Nederland bij deze belangrijke stap in het Europese integratieproces.

In de derde plaats betekent een raadplegend referendum een belangrijke impuls voor een publiek debat over de Europese integratie. Dat wordt naar het oordeel van de indieners nu node gemist, ondanks intensieve voorlichtingscampagnes van de regering. Vergeleken met andere EU-landen kent Nederland weinig debat over Europa. Een illustratie hiervan vormt het feit dat, in de twee weken voorafgaand aan de Europese verkiezingen van 1999, de televisie-actualiteitenprogramma s in Nederland slechts twee procent van hun zendtijd besteedden aan deze verkiezingen; het gemiddelde voor deze programma's in alle EU-lidstaten bedroeg acht procent. (Claes de Vreese, Communicating Europe, http://network-europe.net/policies-priorities/CommunicatingEurope, 2003, p. 13.)

Een referendum dat tegelijk met de Europese Parlementsverkiezingen in juni 2004 in meerdere EU-lidstaten wordt gehouden, geeft naar de overtuiging van de indieners bovendien een impuls aan een Europa-wijd publiek debat over de toekomst van de Europese Unie. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat voor- en tegenstanders van het verdrag daarbij grensoverschrijdende samenwerking zullen aangaan. Bovendien zullen de media aan de argumenten in andere EU-lidstaten extra aandacht geven. Vaak wordt tegen het idee van een Europese democratie het argument ingebracht dat één Europees «demos», en daarmee één Europese publieke sfeer, niet bestaat. Dat is tot op zekere hoogte waar, maar juist een Europa-wijd debat over de toekomst van de Europese Unie, toegespitst op de uitkomsten van een referendum in diverse prominente lidstaten, kan een belangrijke bijdrage leveren aan het ontstaan van een grensoverschrijdende publieke ruimte. Het referendum biedt daarbij de mogelijkheid tot een zakelijk debat, waarin politici hun standpunten veel meer publiekelijk moeten beargumenteren, zodanig dat vele groepen zich erin kunnen vinden, en meer rekening houdend met wat in de samenleving leeft. Het debat wordt tenslotte ook zakelijker omdat een referendum een afgebakend onderwerp betreft waarover goed met argumenten te twisten valt.

Referendumcommissie

De referendum-commissie waarborgt volgens de indieners de onafhankelijkheid van het referendumproces. Immers de regering is altijd partij bij een correctief (en raadplegend) referendum. De instelling van een commissie verzekert onafhankelijkheid bij de totstandkoming van de vraagstelling, de feitelijke samenvatting van de tekst van de Europese Grondwet en de subsidieverlening. ... Indieners vinden het van het grootste belang dat alle groepen voor, tegen of neutraal de middelen krijgen om het debat over de Europese Grondwet te stimuleren en aan te gaan. Het is denkbaar dat de minister, indien nodig, de voorbereidingen in gang zet voor de instelling van een referendumcommissie al tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel. Immers, wordt hiermee gewacht tot goedkeuring van de Eerste Kamer, dan is het te kort dag om subsidie-aanvragen goed te kunnen behandelen.

...is bepaald dat de tekst van het verdrag gedurende vier weken voorafgaande aan de stemming kosteloos ter secretarie van elke gemeente verkrijgbaar is. De indieners achten het van belang dat de tekst van het verdrag ook via Internet beschikbaar wordt gesteld, maar willen hiermee niet volstaan. Bovendien zal een feitelijke samenvatting worden gemaakt, die ten minste veertien dagen voor de stemming aan het adres van de kiezers zal worden bezorgd. De feitelijke samenvatting wordt vastgesteld door de referendumcommissie... Indieners menen dat de regering een neutrale, opkomstbevorderende campagne moet organiseren. In deze campagne ligt de nadruk op het onder de aandacht brengen van het referendum en de mogelijkheid van mensen om hun stem uit te brengen.

Er zal iets veranderen in Ieper

Negen op de tien van de deelnemers aan het referendum, ongeveer een derde van het totale aantal inwoners, stemden tegen het gebruik van de momenteel gebruikte afvalcontainers. Het referendum is niet bindend voor het stadsbestuur.

Burgemeester Luc Dehaene (CD&V) vindt dat hij een duidelijk signaal gekregen heeft en wil binnen de kortste keren een nieuw voorstel aan de Ieperse gemeenteraad voorleggen.

"Er zal iets veranderen, dat is duidelijk. We zullen de uitslag van dit referendum niet naast ons neerleggen. De komende dagen zullen we ten gronde onderzoeken wat technisch en financieel haalbaar is. We zullen een grondig aangepast systeem aan de gemeenteraad voorleggen."

Uit De Morgen van 22/9/2003.

Gemiddelde gebruikers waardering

Geen waardering