Voorstellen tot democratische vernieuwing

Afdrukken

DEMOCRATIE.NU’S VOORSTELLEN TOT DEMOCRATISCHE VERNIEUWING

  

* VOORSTEL 1: definieer zorgvuldig de begrippen

 

- ‘democratie’ vs ‘particratie’

- ‘participatie’

- ‘volksraadpleging’ (vrijblijvend) vs ‘referenda’ (bindend)

- ‘staatsreferenda’ (plebiscieten) vs ‘referenda op volksinitiatief’

 

Elke gedegen analyse begint met een heldere operationalisering van de gehanteerde begrippen. Dit ontbreekt in de conceptnota. In het ganse debat over democratische vernieuwing heerst er een Babylonische begripsverwarring.

 

 

* VOORSTEL 2: voer het BROV in

 

 

Voor Democratie.Nu bestaat democratische vernieuwing niet enkel uit het méér betrekken van de burgers bij politiek en beleid. Wel moeten burgers zélf het beleid uitstippelen en zélf kunnen beslissen. Het is niet aan de overheid om te bepalen welke burgers zij willen, maar de burgers die de staat zélf moet vormgeven. In een echte democratie participeren de burgers niet: zij beslissen soeverein en doen dat - zoveel als zij zelf nodig achten - via het bindend referendum op volksinitiatief. Betekenisvolle inspraak mag ook beslissende inspraak genoemd worden en mag niet worden herleid tot louter bezigheidstherapie.

 

Voer daarom het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF in: op alle bestuurlijke niveaus, over alle onderwerpen, zonder uitzondering.

 

Na de invoering van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF kunnen de volgende maatregelen worden gestemd:

 

1. de invoering van het algemeen stemgeheim voor alle verkozenen: dit knipt de dwingende band door tussen verkozenen en partijtop. Het stemgeheim gaat sturing, beïnvloeding en corruptie/stemmenhandel tegen en beëindigt het weerzinwekkende fenomeen van coalitievorming. Of wellicht nog beter: het verbod op coalitievorming, stemafspraken en stemadviezen.

 

2. de afschaffing van de lijststem: de stem van de kiezer moet bepalend zijn in het aanduiden van de volksvertegenwoordiging in het parlement. De kandidaat met de meeste stemmen achter zijn naam moet in het parlement kunnen zetelen, niet de kandidaat het hoogst op de lijst.

 

3. de invoer van term limits ( beperkte herverkiesbaarheid): de duur van mandaten wordt ingeperkt.

 

4. de invoer van de recall (= afzetprocedure): systeem waarbij mandatarissen die het publieke vertrouwen hebben beschaamd, kunnen worden afgezet.

 

5. de afschaffing van de (ondemocratische) kiesdrempel.

 

6. de afschaffing van de stemplicht/opkomstplicht, vermits deze is verworden tot een garantiestelsel van stemmen én overheidsgelden voor de grote politieke partijen.  

 

* VOORSTEL 3: HERWAARDERING VAN HET PETITIERECHT

 

Om te vermijden dat er om de haverklap referenda plaats vinden, stelt Democratie.Nu voor om een bijkomende stap in te bouwen: het verzoekschrift (petitie of burgerinitiatief).

 

Grosso modo komt het er op neer dat zodra 1/10 van de benodigde handtekeningen voor een referendum (of momenteel nog steeds een volksraadpleging) verworven zijn dat deze al voorgelegd kunnen worden aan het betreffende gewest. Dan kan het betreffende parlement het burgerwetsvoorstel (de inhoud van de volksraadpleging):

 

 

  1. goedkeuren (en dan hoeven de indieners geen verdere stappen meer te ondernemen
  2. afkeuren (en als daar een goede reden voor is stopt het initiatief, als de initiatiefnemers dit ongegrond vinden; dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en toch nog een referendum afdwingen)
  3. na amendering goedkeuren (ook hier kan het zijn dat de initiatiefnemers vinden dat de amendementen een meerwaarde zijn en dus stopt het initiatief of als de initiatiefnemers dit ongegrond vinden, dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en toch nog een referendum afdwingen, ook kunnen zij ten alle tijde een nieuw initiatief van af nul starten)

  

Met deze voorstellen wordt het referendum een passend instrument om de voorkeuren van de burgers te kennen en deze in nieuwe wetgeving om te zetten.

 

 

* VOORSTEL 4: OPRICHTING DIGITAAL REFERENDUMPLATFORM

In de lijn van Schiltz’ pleidooi voor digitalisering ligt de oprichting van een online internet-platform, waarop burgers zelf referendumvoorstellen kunnen lanceren. Doel: het politieke besluitvormingsproces democratiseren. Het platform brengt een dialoog over gewenste maatschappelijke veranderingen op gang tussen politici en burgers en tussen burgers onderling. Via dit instrument kunnen alle burgers een referendumvoorstel lanceren en/of ondertekenen na een voorafgaande informatieverzameling en een discussie op een daartoe voorbehouden forum.

 

Drie bronnen/input die uiteindelijk tot een referendumvoorstel kunnen worden herwerkt:

 

1. de overheid is van plan een bepaalde wet te stemmen, maar wat denkt de burgerbevolking hier concreet over? Gaat de meerderheid akkoord? Hier neemt het referendumplatform de vorm aan van een enquête of een politieke barometer. Dankzij een bijhorend discussieforum hoeft de mening van de burger zich overigens niet te beperken tot een JA/NEE-antwoord, maar worden eveneens alternatieven uitvoerig toegelicht.

 

2. de overheid heeft al een bepaalde wet uitgevaardigd

Het referendumplatform laat dan toe om deze wet  - indien ze tégen de volkswil indruist - publiekelijk te amenderen. Ook kunnen de burgers aangeven dat men een bepaalde wet wenst in te trekken (cfr recall, correctief referendum, petitierecht).

 

3. burgers brengen zélf wetsvoorstellen en alternatieven aan

Indien politici daadwerkelijk oor hebben naar de verzuchtingen en inspiraties van het volk, dan kan het referendumplatform mede de politieke agenda bepalen.

 

Waarom een referendumplatform?

 

- het platform neemt de koudwatervrees voor referenda bij de burgers weg: via het referendumplatform krijgen mensen spelenderwijs meer voeling met referenda

- het platform spoort aan tot een debatcultuur: maatschappelijke beeldvorming en debat is een sine qua bij de daadwerkelijke implementatie van het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITATIEF (cfr zwitserland).

 

Voordelen van een referendumplatform?

 

1: politici krijgen een duidelijk beeld hoe de bevolking denkt over een welbepaald wetsvoorstel + maatschappelijke onvrede en verzuring worden snel gedetecteerd.

 

2: meer gedragen en objectief betere wetgeving

- meer gedragen wetgeving: er is voortaan weerwerk/kritiek van het grote publiek mogelijk + aanleveren van burgerinitieven is mogelijk

- betere wetgeving: de wijsheid die bij het collectief aan burgers aanwezig is, leidt tot objectief betere wetten (in tegenstellig tot parlementairen die niet stemmen op basis van kennis en wijsheid, maar geheel in de lijn van de fractiediscipline)

- kiezers krijgen meer informatie over de verschillende volksvertegenwoordigers en kunnen bijgevolg gerichtere keuzes maken.

 

3. betere legitimering politici: gedeelde verantwoordelijkheid

 

4. bescherming minderheden: elke minderheidsgroep - tot aan de enkeling toe - kan eigen voorstellen lanceren, deelnemen aan het debat en stemmen.

 

5. alle voorstellen, stemmingen en opinies worden op één overzichtelijk forum gebundeld: dit voorkomt de versplintering van initiatieven die democratische vernieuwing nastreven en vergroot de impact van de burgers.

 

6. transparante besluitvorming: alle stemgerelateerde informatie is zichtbaar (open data), wat fraude tegengaat.

 

7. het politieke engagement van de burger vergroot

- democratische vernieuwing gebeurt nu van onderuit (bottom-up ipv top down)

- het referendumplatform is niet onderhevig aan de beperkingen van tijd en ruimte: met een referedumplatform stemt men wanneer men tijd heeft en tijdens de stemming is geen fysieke aanwezigheid vereist (bv hand opsteken)

- deze digitalisering van de politieke besluitvorming sluit nauw aan bij de leefwereld van jongeren.

 

* VOORSTEL 5: de procedures van burgerinspraak moeten worden losgekoppeld van beïnvloeding en manipulatie.

 

Professionele begeleiding/omkadering betekent een reëel gevaar op manipulatie. Daarom:

 

- burgers selecteren zélf hun technisch experten, begeleiders en advocaten

- de burgergroep dient over voldoende financiele middelen te beschikken, zodat hun woordvoerder redelijk wordt verloond

- burgers ontslaan eventueel zélf aangeleverde experts en procesbegeleiders

- burgers bepalen zélf de randvoorwaarden van de raad waarin ze zetelen

- burgers bepalen zélf de vraagstelling en zelfs de volgorde van de vragen

- er is maximale transparantie van de inkomsten en fondsen, cv van experten, enz.

 

Met andere woorden: de procedures van deze burgerinspraak moeten worden losgekoppeld van beïnvloeding. Want wie beslist over de begeleiding van de burgerpanels, de keuze van de te horen experten en belanghebbenden en zelf ook de conclusies schrijft, bepaalt de uitslag.

 

* VOORSTEL 6: parlementair studiebezoek aan Zwitserland.

 

Het Vlaamse parlement bezoekt de Zwitserse instellingen en laat zich inspireren door de Zwitserse democratie.

 

* VOORSTEL 7: de burger kan zich - via de normale verkiezingen - bijkomend laten vertegenwoordigen door burgers aangeduid door loting.

 

 

6. AFRONDENDE BESCHOUWINGEN

 

P.S.1: Schiltz ontkent niet de vervormende invloed van de particratie. Schiltz: “Een vaak gehoorde kritiek op het functioneren van onze democratie is de sterke particratie, ofwel de sterke machtspositie van politieke partijen, in ons land. Hun dominantie in het politiek systeem kan de indruk wekken dat de partijen zelf beslissen, en niet de kiezer, over wie in het parlement gaat zetelen, en dat ze eigenhandig de parlementaire fracties vleugellam maken door onafhankelijkheid en eigenzinnigheid af te straffen. (…) Een liberale visie op de democratie pleit voor de afschaffing van allerlei elementen of procedures die de invloed van de partij boven die van de individuele burgers plaatsen. (…) Partijen moeten die actieve burger als bondgenoot, als partner zien op de weg naar democratische vernieuwing en niet als een bedreiging.”

 

Democratie.Nu juicht dit toe: al onze voorstellen komen hieraan tegemoet. Democratie.Nu koestert de stille hoop dat volksvertegenwoordiger Schiltz - en meer in het algemeen het parlement - dit participatie-engagement ook meent en Democratie.Nu’s aanbevelingen ter harte neemt.

 

P.S. 2: Democratie.Nu’s voorstellen tot democratische vernieuwing slaan twee vliegen in één klap:

 

1. bij invoer van de directe democratie verdwijnen de huidige systeemproblemen als sneeuw voor de zon

2. politici blijven hun rol spelen (indien de burgers niet te kennen geven te willen beslissen via het BINDEND REFERENDUM OP VOLKSINITIATIEF). Hierdoor worden de beroepspolitici opnieuw gelegitimeerd.

 

P.S.3. Er zijn in de wetenschappelijke literatuur allerlei maatschappelijke voordelen van directe democratie aangetoond: van een hogere economische groei en lagere staatsschulden tot efficiëntere overheidsdiensten, lagere belastingontduiking en groter politiek engagement .

 

Politici die zich verzetten tegen directe democratie zijn kennelijk bereid die voordelen voor allen op te offeren aan de partijbelangen of hun eigenbelang.