Gewestelijke volksraadplegingen worden mogelijk

Afdrukken

 

 Vanaf 1 juli 2014 zijn, dank zij de zesde staatshervorming, gewestelijke volksraadplegingen, in principe, mogelijk.

 

Een nieuwe goedgekeurde artikel 39bis in de Belgische Grondwet (zie onder) bepaalt dat gewesten voortaan volksraadplegingen kunnen houden.

De gewesten moeten deze bepaling nog wel omzetten in decreten, die ook de exacte procedure en de spelregels regelen. Pas dan wordt duidelijk hoe de volksraadpleging eruit komt te zien.

 

Wat mogen we verwachten als het decreet in voege komt?

 

  • Het is een volksraadpleging; vrijblijvend dus. Het gewest kan de uitslag negeren. Het eerste dat zal moeten verbeterd worden is dat de uitslag bindend is.

 

  • De gewesten en gemeenschappen zijn bevoegd voor onder andere ruimtelijke ordening, wonen en huisvesting, leefmilieu, landinrichting en natuurbehoud, waterbeleid, landbouw en zeevisserij, economie, energiebeleid, tewerkstelling, openbare werken en vervoer, wetenschappelijk onderzoek, sommige internationale aangelegenheden, cultuur, onderwijs, gezondheidszorg en bijstand aan personen. Dat betekent een forse uitbreiding van de onderwerpen waarover volksraadplegingen (die tot heden allleen op gemeentelijk en provinciaal niveau bestaan) gehouden kunnen worden. Echter het nieuwe grondwetsartikel sluit belastingen en de begroting alvast uit.

 

  • Ook de overige spelregels zoals  handtekeningendrempels, inzamelingstermijnen en opkomstdrempels moeten nog in het decreet worden geregeld.

 

Wat zou een faire handtekeningdrempel zijn?

 

Op federaal niveau moeten er in Zwitserland 100.000 handtekeningen verzameld worden voor bijna 8 miljoen inwoners; dat is 1,25%. Voor België met ongeveer 11 miljoen inwoners is 125.000 handtekeningen een faire drempel.

 

Vertaalt naar de gewesten zou 1,35% voor Vlaanderen billijk zijn; dus 85.000 handtekeningen voor 6.350.000 inwoners. Voor het Waals Gewest zouden 60.000 handtekeningen of 1,7% van de bevolking nodig zijn. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met 1.170.000 inwoners zou een volksraadpleging met 23.800 handtekeningen kunnen houden (2%) En ten slotte zou de  Duitstalige gemeenschap met haar 75.222 inwoners van af 3.200 handtekeningen (4,25%) een referendum kunnen afdwingen. Motivatie: zie vroegere gedane voorstellen:

 

* Hoe in uw gemeente referenda mogelijk maken?

* Voorstel reglementering Vlaamse volksraadpleging

 

Om te vermijden dat er om de haverklap referenda plaats vinden stelt Democratie.Nu voor om een bijkomende stap in te bouwen: het verzoekschrift (petitie of burgerinitiatief). Grosso modo komt het er op neer dat zodra 1/10 van de benodigde handtekeningen voor een referendum (of momenteel nog steeds een volksraadpleging) verworven zijn dat deze al voorgelegd kunnen worden aan het betreffende gewest. Dan kan het betreffende parlement het burgerwetsvoorstel (de inhoud van de volksraadpleging):

 

  1. goedkeuren (en dan hoeven de indieners geen verdere stappen meer te ondernemen).
  2. afkeuren (en als daar een goede reden voor is stopt het initiatief, als de initiatiefnemers dit ongegrond vinden; dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en toch nog een referendum afdwingen)
  3. na amendering goedkeuren (ook hier kan het zijn dat de initiatiefnemers vinden dat de amendementen een meerwaarde zijn en dus stopt het initiatief of als de initiatiefnemers dit ongegrond vinden, dan kunnen zij 10 keer meer handtekeningen verzamelen en toch nog een referendum afdwingen, ook kunnen zij ten alle tijde een nieuw initiatief van af nul starten)

 

Met deze voorstellen wordt het referendum een waardig en fair instrument om de voorkeuren van de burgers te kennen en deze in nieuwe wetgeving om te zetten.

Het voorstel impliceert ook een herwaardering van het petitierecht want de voorafgaande fase komt grosso mode overeen met het indienen van verzoekschriften.

 

Verwijzingen

 

Het nieuwe artikel 39bis van de Belgische grondwet luidt volledig: “Met uitsluiting van de aangelegenheden die betrekking hebben op de financiën of op de begroting of de aangelegenheden die met een meerderheid van twee derde van de uitgebrachte stemmen worden geregeld, kan over de uitsluitend aan de gewestelijke organen opgedragen aangelegenheden, in het betrokken gewest, een volksraadpleging worden gehouden. De in artikel 134 bedoelde regel bepaalt de nadere regels en de organisatie van de volksraadpleging, en wordt aangenomen met een meerderheid van twee derden van de uitgebrachte stemmen, op voorwaarde dat de meerderheid van de leden van het betrokken Parlement aanwezig is. Een wet, aangenomen met de in artikel 4, laatste lid, bedoelde meerderheid voorziet in bijkomende meerderheidsvereisten voor het Parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.”

 

Publicatie van de Grondwetswijziging in het Belgisch Staatsblad:

http://reflex.raadvst-consetat.be/reflex/pdf/Mbbs/2014/01/31/126465.pdf