begrippen
- Bindend Referendum Op Volksinitiatief (BROV)
- Bijna hetzelfde als een gewoon referendum maar met de nadruk dat het bindend moet zijn én op volksinitiatief.
- Consultatief referendum of Volksraadpleging
- Ook adviserend of raadgevend referendum genoemd, maar omdat het steeds niet-bindend is gebruikt men beter 'volksraadpleging' omdat er dan geen verwarring kan ontstaan met het (bindend) referendum. Hiermee wordt een bevraging aangeduid waarbij de bevolking kan stemmen over een specifiek of algemeen vraagstuk maar waarbij de overheid niet verplicht is de uitslag te respecteren. Een volksraadpleging kan zowel door de overheid als door burgers zelf (bij gebrek aan de mogelijkheid tot referendum) georganiseerd worden.
- Correctief of abrogatief referendum
- Is een referendum dat op initiatief van een burgerbeweging tot stand komt om een nieuwe wet of bepaling, die door een representatief orgaan is goedgekeurd, opnieuw af te voeren. Dus nadat de wetgevende macht een wet heeft goedgekeurd en burgers kunnen hiermee alleen maar overheidsbesluiten tegenhouden.
- Deelnamequorum of opkomstdrempel
- Deelnamequorum of opkomstdrempel Het (procentueel) aantal burgers dat moet deelnemen aan het referendum om de uitslag geldig te maken. Er zijn twee soorten quorums; een gewoon quorum waarbij een bepaald percentage van de kiesgerechtigden moet komen stemmen, en toestemmingsquorums waarbij een bepaald percentage van de kiesgerechtigden vòòr het voorstel moet stemmen.
- Democratie
- Democratie of volksheerschappij is een staatsvorm waarbij de bevolking soeverein is en zichzelf regeert. In een democratie kan dus niemand aan de meerderheid van de bevolking ongewenste maatregelen of wetten opleggen. Een democratie in een modern land is bijna enkel mogelijk door een combinatie van directe en vertegenwoordigende democratie.
- Directe democratie
- Verzamelterm voor instrumenten waardoor burgers rechtstreeks hun wetgevende bevoegdheid kunnen uitoefenen. In de praktijk bestaan direct-democratische instrumenten echter alleen als aanvulling op een vertegenwoordigende democratie. De ruime buitenlandse praktijk (Zwitserland, USA) toont aan dat vertegenwoordigende en directe democratie elkaar prima aanvullen.
- Grondwetgevend referendum
- Referendum dat de Grondwet van een land wijzigt.
- Handtekeningendrempel
- Referenda worden meestal gehouden nadat men een bepaald aantal handtekeningen van kiesgerechtigde burgers hebben ingezameld. Het percentage van handtekeningen van kiesgerechtigde burgers, of het absoluut aantal handtekeningen dat moet worden opgehaald noemt men de handtekeningendrempel.
- Obligatoir of verplicht referendum
- Referendum dat wordt gehouden omdat de wet dat voorschrijft (vaak bij grondwetswijzigingen, soevereiniteitsoverdracht of ook wel, zoals in Zwitserland en Amerika op lokaal niveau, bij overheidsuitgaven boven een bepaald niveau).
- Particratie
- Particratie slaat op de staatsvorm waarbij de macht in handen is van politieke partijen. De macht van de verschillende partijen wordt in belangrijke mate bepaald door het succes dat ze halen bij verkiezingen voor het parlement. Kenmerkend voor particratieën is dat ze zich beroepen op volksvertegenwoordiging, maar doordat de bevolking geen enkele directe macht heeft ontwikkelen particratieën vaak oligarchische trekjes.
- Plebisciet
- Door de overheid ingerichte stemming waarbij de uitslag niet-bindend is. Een plebisciet is bijna hetzelfde als een volksraadpleging met dat verschil dat een volksraadpleging ook door burgers kan worden aangevraagd.
- Recall of afzettingsprocedure
- Laat de kiezers toe om bepaalde overheidsambtenaren, rechters of verkozenen, die het publieke vertrouwen hebben verloren, uit hun ambt te ontzetten.
- Referendum
- Beslissingsprocedure waarbij de burgers rechtstreeks en bindend over een wetsvoorstel beslissen. Dit gebeurt op dezelfde manier als verkiezingen voor het parlement, of kan per brief gebeuren. Het referendum is de meest gebruikte vorm van directe democratie.
- Representatieve of vertegenwoordigende democratie
- De aspecten van een democratie waarbij niet de voltallige bevolking maar slechts een (gekozen of gelootte) minderheid wetgevende bevoegdheid heeft. Die vormen van vertegenwoordigende democratie kunnen enkel bestaan in combinatie met vormen van directe democratie, zoniet spreekt men van een particratie.
- Volks- of burgerinitiatief
- Een volksinitiatief is een stemming over door burgers zelf aangedragen voorstellen. Het is dus niet alleen een referendum dat door burgers is aangevraagd, maar waarbij ze zelf ook het ter stemming gebrachte voorstel leveren.
RD Glossary by Run Digital
